{"id":2299,"date":"2025-11-20T19:54:02","date_gmt":"2025-11-20T19:54:02","guid":{"rendered":"https:\/\/originalityreport.com\/?p=2299","raw":"https:\/\/originalityreport.com\/?p=2299"},"modified":"2025-11-20T20:05:10","modified_gmt":"2025-11-20T20:05:10","slug":"plagiarism-cases-in-journalism-and-writing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/originalityreport.com\/vi\/plagiarism-cases-in-journalism-and-writing\/","title":{"rendered":"C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch: Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y","raw":"C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch: Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y"},"content":{"rendered":"<h2> Scandal sao ch\u00e9p-d\u00e1n: C\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 cao c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1eeb kh\u00f4ng nguy\u00ean b\u1ea3n <\/h2>\n<p> Trong th\u1ebf gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t &#8211; \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t y\u00eau c\u1ea7u. Khi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u1ea1o v\u0103n, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0103n c\u1eafp l\u1eddi n\u00f3i; H\u1ecd l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n l\u00f2ng tin, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn danh ti\u1ebfng, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec5n ng\u00f4n c\u00f4ng khai. T\u1eeb nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n tin t\u1ee9c b\u1ecba \u0111\u1eb7t \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p, c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 l\u00e0m rung chuy\u1ec3n c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 nhau. <\/p>\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201ct\u1ed9i l\u1ed7i ch\u00ednh\u201d trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft s\u00e1ng t\u1ea1o. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1o v\u0103n h\u1ecdc thu\u1eadt, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111e d\u1ecda t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 l\u00f2ng tin c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang, h\u1ee7y ho\u1ea1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i h\u1ed3 s\u01a1 l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u0103n h\u00f3a. T\u1eeb b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u thuy\u1ebft b\u00e1n ch\u1ea1y nh\u1ea5t, nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00f3a nh\u00f2a tr\u00ean c\u1ea3 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 truy\u1ec1n th\u00f4ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. <\/p>\n<p> B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ea3 nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u1edbn nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t h\u1eadu qu\u1ea3, b\u00e0i h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n trong k\u1ec3 chuy\u1ec7n. <\/p>\n<p> Kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00e9t ti\u1ebfng nh\u1ea5t trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 v\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y ti\u1ebft l\u1ed9 tham v\u1ecdng, \u00e1p l\u1ef1c v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 t\u1ea1i sao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1ea3i tr\u00ecnh l\u1ea1i quan tr\u1ecdng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. <\/p>\n<h3> T\u1ea1i sao \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1ea1i quan tr\u1ecdng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft <\/h3>\n<p> Trong c\u1ea3 b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t, n\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m. C\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin trung th\u1ef1c, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, trong khi c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 ph\u1ea3i t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n g\u1ed1c ho\u1eb7c ghi nh\u1eadn ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ecd. Khi \u0111\u1ea1o v\u0103n x\u1ea3y ra, thi\u1ec7t h\u1ea1i r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc: <\/p>\n<ul>\n<li> M\u1ea5t uy t\u00edn: \u0110\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ea5t l\u00f2ng tin v\u00e0o nh\u00e0 b\u00e1o ho\u1eb7c nh\u00e0 v\u0103n. <\/li>\n<li> H\u1eadu qu\u1ea3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p: Vi\u1ec7c l\u00e0m, gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf. <\/li>\n<li> T\u00e1c h\u1ea1i v\u0103n h\u00f3a: \u0110\u1ea1o v\u0103n x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng ban \u0111\u1ea7u. <\/li>\n<\/ul>\n<p> B\u1edfi v\u00ec b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh d\u01b0 lu\u1eadn v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a, c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng khai cao, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn s\u00f4i n\u1ed5i v\u1ec1 s\u1ef1 trung th\u1ef1c, s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. <\/p>\n<h2> Nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed <\/h2>\n<h3> 1. Jayson Blair &#8211; V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i c\u1ee7a New York Times (2003) <\/h3>\n<p> M\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00e9t ti\u1ebfng nh\u1ea5t trong b\u00e1o ch\u00ed x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m 2003, khi Jayson Blair, m\u1ed9t ph\u00f3ng vi\u00ean \u0111ang n\u1ed5i t\u1ea1i New York Times, b\u1ecb b\u1eaft g\u1eb7p b\u1ecba \u0111\u1eb7t nh\u1eefng c\u00e2u tr\u00edch d\u1eabn, t\u1ea1o ra c\u00e1c chi ti\u1ebft v\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m kh\u00e1c. M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra n\u1ed9i b\u1ed9 \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 h\u01a1n 30 b\u00e0i b\u00e1o c\u00f3 h\u00e0nh vi vi ph\u1ea1m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nghi\u00eam tr\u1ecdng. Blair t\u1eeb ch\u1ee9c, v\u00e0 v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u00e0m rung chuy\u1ec3n uy t\u00edn c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i. N\u00f3 c\u0169ng bu\u1ed9c t\u1edd b\u00e1o ph\u1ea3i \u0111\u1ea1i tu c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng bi\u00ean t\u1eadp c\u1ee7a m\u00ecnh, bao g\u1ed3m c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac ki\u1ec3m tra th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n. <\/p>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Jayson Blair, m\u1ed9t ph\u00f3ng vi\u00ean tr\u1ebb c\u1ee7a The New York Times, b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o. Anh \u1ea5y \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn, ph\u00e1t minh ra c\u00e1c c\u1ea3nh v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o t\u1eeb nh\u1eefng n\u01a1i anh \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u0103m. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd Times m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201cs\u1ef1 ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u00f2ng tin s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ea5p trong l\u1ecbch s\u1eed 152 n\u0103m c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o\u201d. H\u00e0nh vi sai tr\u00e1i c\u1ee7a Blair \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c bi\u00ean t\u1eadp vi\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u Howell Raines v\u00e0 Gerald Boyd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u00f2a so\u1ea1n. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Ngay c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 uy t\u00edn c\u0169ng d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c y\u1ebfu. <\/p>\n<h3>2. Fareed Zakaria (T\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn ng\u00f4i sao) &#8211; Tranh c\u00e3i v\u1ec1 th\u1eddi gian v\u00e0 chuy\u00ean m\u1ee5c CNN (2012) <\/h3>\n<p> N\u0103m 2012, nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn n\u1ed5i ti\u1ebfng Fareed Zakaria ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1o bu\u1ed9c sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Time Chuy\u00ean m\u1ee5c t\u1eeb t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Jill Lepore tr\u00ean t\u1edd New Yorker. Zakaria th\u1eeba nh\u1eadn sai l\u1ea7m v\u00e0 b\u1ecb Time v\u00e0 CNN \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn. M\u1eb7c d\u00f9 anh \u1ea5y quay tr\u1edf l\u1ea1i n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, cu\u1ed9c tranh c\u00e3i \u0111\u00e3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh c\u00e1ch ngay c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh tr\u1ecdng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f9n b\u01b0\u1edbc. <\/p>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Zakaria, m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh tr\u1ecdng, \u0111\u00e3 b\u1ecb Jill Lepore bu\u1ed9c t\u1ed9i n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a New Yorker trong chuy\u00ean m\u1ee5c c\u1ee7a m\u00ecnh cho Time. Anh \u1ea5y th\u1eeba nh\u1eadn sai l\u1ea7m v\u00e0 xin l\u1ed7i. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> M\u1eb7c d\u00f9 Zakaria \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn, nh\u01b0ng c\u1ea3 Time v\u00e0 CNN \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c h\u1ed3i anh ta sau khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u1ed9i b\u1ed9. V\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ea9u th\u1ea3 v\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n cao c\u1ea5p ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1ea5t hi\u1ec7u l\u1ef1c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecfng danh ti\u1ebfng c\u1ee7a h\u1ecd. <\/p>\n<h3>3. Maureen Dowd &#8211; Sao ch\u00e9p t\u1eeb Josh Marshall (2009) <\/h3>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Gi\u1ea3i Pulitzer &#8211; Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch chuy\u00ean m\u1ee5c chi\u1ebfn th\u1eafng Maureen Dowd b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i sao ch\u00e9p m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb blogger Josh Marshall m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y Chuy\u00ean m\u1ee5c Th\u1eddi b\u00e1o New York. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Dowd tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tai n\u1ea1n &#8211; c\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u n\u00f3i t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n v\u00e0 qu\u00ean tr\u00edch d\u1eabn ngu\u1ed3n tin. V\u1ee5 vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1eefng r\u1ee7i ro c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a t\u00edn d\u1ee5ng th\u00edch h\u1ee3p, ngay c\u1ea3 trong c\u00e1c ph\u1ea7n quan \u0111i\u1ec3m. <\/p>\n<h3>4. Johann Hari &#8211; The Independent\u2019s Interview Fabrications (2011) <\/h3>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Hari, m\u1ed9t chuy\u00ean m\u1ee5c c\u1ee7a The Independent, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u00e8n c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n kh\u00e1c v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n, l\u00e0m cho n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho anh ta. Anh ta c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng b\u00fat danh \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Hari tr\u1ea3 l\u1ea1i gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Orwell c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 r\u1eddi t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0110\u1ed9c l\u1eadp. V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1eb7t ra c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ednh minh b\u1ea1ch c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a vi\u1ec7c ghi nh\u1eadn tr\u00edch d\u1eabn. <\/p>\n<h3>5. Janet Cooke &#8211; V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Pulitzer <\/h3>\n<p> N\u0103m 1981, The Washington Post xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u00e0i b\u00e1o \u201cJimmy\u2019s World\u201d c\u1ee7a Janet Cooke, k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nghi\u1ec7n heroin t\u00e1m tu\u1ed5i. C\u00e2u chuy\u1ec7n h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Pulitzer cho c\u00f4 \u1ea5y v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft truy\u1ec7n. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1edbm ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng Jimmy ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t v\u1ec1 m\u1eb7t k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n, Cooke c\u0169ng d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u00e1c chi ti\u1ebft t\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed5 th\u00edch h\u1ee3p. Sau khi b\u1ecb l\u1ed9, c\u00f4 \u1ea5y t\u1eeb ch\u1ee9c, v\u00e0 Pulitzer c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb thu h\u1ed3i. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> \u00c1p l\u1ef1c t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1ea7y k\u1ecbch t\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o h\u01b0\u1edbng t\u1edbi c\u1ea3 \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t. <\/p>\n<h3>6. Benny Johnson &#8211; Ng\u00f4i sao \u0111ang l\u00ean c\u1ee7a Buzzfeed, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng <\/h3>\n<p> N\u0103m 2014, Benny Johnson, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng t\u1ea1o n\u1ed9i dung lan truy\u1ec1n cho BuzzFeed, b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n nh\u01b0 New York Times v\u00e0 Wikipedia trong h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o. Buzzfeed nhanh ch\u00f3ng sa th\u1ea3i anh ta v\u00e0 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng ch\u1ec9nh s\u1eeda c\u00f4ng khai. Johnson sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh trong l\u0129nh v\u1ef1c truy\u1ec1n th\u00f4ng ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u01b0ng v\u1ee5 vi\u1ec7c v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u1ea1o v\u0103n d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u01a1n v\u00e0 d\u1ec5 b\u1eaft h\u01a1n. <\/p>\n<h2> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch: Khi ti\u1ec3u thuy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nguy\u00ean b\u1ea3n <\/h2>\n<h3> 1. Kaavya Viswanathan &#8211; \u201cOpal Mehta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o\u2026\u201d (2006) <\/h3>\n<p> N\u0103m 2006, sinh vi\u00ean Harvard Kaavya Viswanathan \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y, How Opal Mehta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4n, tr\u1edf n\u00ean hoang d\u00e3, v\u00e0 C\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Ngay sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 nh\u1eadn th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng n\u1ed5i b\u1eadt gi\u1eefa t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00f4 v\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Megan McCafferty v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u1ebb tu\u1ed5i kh\u00e1c. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1edb l\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Viswanathan \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi n\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. <\/p>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Viswanathan, m\u1ed9t sinh vi\u00ean Harvard, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tr\u1ebb tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ch\u1ee9a h\u00e0ng t\u00e1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p t\u1eeb s\u00e1ch c\u1ee7a Megan McCafferty v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y, Little, Brown, \u0111\u00e3 r\u00fat cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u1ecfi k\u1ec7 v\u00e0 h\u1ee7y h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y. V\u1ee5 vi\u1ec7c tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft ma, gi\u00e1m s\u00e1t bi\u00ean t\u1eadp v\u00e0 \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a th\u00e0nh c\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Vi\u1ec7c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00f3 v\u1ebb t\u00e2ng b\u1ed1c, nh\u01b0ng khi xu\u1ea5t b\u1ea3n, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac s\u1ef1 nghi\u1ec7p ch\u1ec9 sau m\u1ed9t \u0111\u00eam. <\/p>\n<h3>2. Doris Kearns Goodwin &#8211; C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1ecbch s\u1eed d\u01b0\u1edbi l\u1eeda (2002) <\/h3>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Pulitzer b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u1ea1o v\u0103n trong cu\u1ed1n s\u00e1ch The Fitzgeralds v\u00e0 The Kennedys. C\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc kh\u00e1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00edch d\u1eabn th\u00edch h\u1ee3p. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Goodwin th\u1eeba nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1edbi t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1ed1c. C\u00f4 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c kh\u1ecfi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Newshour v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng nghi\u00eam ng\u1eb7t trong phi h\u01b0 c\u1ea5u. <\/p>\n<h3>3. Alex Haley &#8211; \u201cRoots\u201d v\u00e0 l\u1eddi bu\u1ed9c t\u1ed9i sao ch\u00e9p (1978) <\/h3>\n<p> Alex Haley\u2019s Pulitzer cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Roots (1976) \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1c v\u0103n h\u00f3a. Nh\u01b0ng ngay sau \u0111\u00f3, Haley b\u1ecb Harold Courlander ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng Haley \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n trong cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft The African c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u1ee5 ki\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft ngo\u00e0i t\u00f2a \u00e1n, v\u1edbi vi\u1ec7c Haley th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ea7n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a anh ta \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cv\u00f4 th\u1ee9c\u201d. V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i b\u00f3ng cho nh\u1eefng g\u00ec kh\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. <\/p>\n<p> <strong> \u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Haley \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Harold Courlander\u2019s The African. Courlander b\u1ecb ki\u1ec7n v\u00ec vi ph\u1ea1m b\u1ea3n quy\u1ec1n. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Haley gi\u1ea3i quy\u1ebft ra t\u00f2a, v\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 Roots v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a v\u0103n h\u00f3a, nh\u01b0ng v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 ph\u1ee7 b\u00f3ng l\u00ean t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3. N\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u0103n h\u1ecdc cao c\u1ea5p nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Ngay c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn th\u1eeba nh\u1eadn nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c. <\/p>\n<h3>4. Q.R. Markham &#8211; Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111i\u1ec7p vi\u00ean Scandal (2011) <\/h3>\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111i\u1ec7p vi\u00ean \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a Markham Assassin of Secrets \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n, bao g\u1ed3m ti\u1ec3u thuy\u1ebft Robert Ludlum v\u00e0 James Bond. <\/p>\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 b\u1ecb thu h\u1ed3i v\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ea5m d\u1ee9t. V\u1ee5 vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt c\u00e1ch ngay c\u1ea3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft th\u1ec3 lo\u1ea1i c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a h\u00e0nh vi tr\u1ed9m c\u1eafp tr\u00ed tu\u1ec7. <\/p>\n<h3>5. Helene Hegemann &#8211; Axolotl Roadkill <\/h3>\n<p> N\u0103m 2010, ti\u1ec3u thuy\u1ebft Axolotl Roadkill c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Helene Hegemann \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hoan ngh\u00eanh c\u1ee7a gi\u1edbi ph\u00ea b\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng c\u00f4 \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb m\u1ed9t blogger \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. Thay v\u00ec ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111\u1ea1o v\u0103n, Hegemann l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng \u201ckh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c\u201d, l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean m\u1ed9t cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn tri\u1ebft h\u1ecdc trong gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc. Cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1eabn th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng danh ti\u1ebfng c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> C\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u0103n h\u00f3a v\u1ec1 t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o cho th\u1ea5y \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i. <\/p>\n<h3>6. Stig S\u00e6terbakken &#8211; Tranh c\u00e3i v\u0103n h\u1ecdc Na Uy <\/h3>\n<p> N\u0103m 2002, nh\u00e0 v\u0103n Na Uy Stig S\u00e6terbakken th\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u00e3 n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c cho cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft Siamesisk c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong khi anh ta tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd li\u00ean v\u0103n b\u1ea3n, c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh bu\u1ed9c t\u1ed9i anh ta l\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean t\u1ee5c v\u1ec1 nh\u1eefng ranh gi\u1edbi m\u1edd \u1ea3o gi\u1eefa c\u1ea3m h\u1ee9ng, s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh v\u00e0 h\u00e0nh vi tr\u1ed9m c\u1eafp trong v\u0103n h\u1ecdc. <\/p>\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00e2n b\u1eb1ng s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o v\u1edbi s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng s\u1edf h\u1eefu tr\u00ed tu\u1ec7. <\/p>\n<h2> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n g\u1ea7n \u0111\u00e2y trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft th\u01b0 <\/h2>\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n ti\u1ebfp t\u1ee5c xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong nh\u1eefng n\u0103m 2020, ch\u1ee9ng minh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f2n l\u00e2u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft. <\/p>\n<h3>1. Andrew Kaczynski c\u1ee7a CNN v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 trong qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a Buzzfeed <\/h3>\n<p> Trong k\u1ef7 nguy\u00ean b\u00e1o ch\u00ed k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 c\u00f3 nh\u1ecbp \u0111\u1ed9 nhanh, nh\u1eefng c\u00e1o bu\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i Andrew Kaczynski c\u1ee7a CNN v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00e1c c\u1ee7a Buzzfeed \u0111\u00e3 kh\u01a1i l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5. Trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ea9u th\u1ea3 h\u01a1n l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ea1o v\u0103n, ch\u00fang ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o m\u1ecfng trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh v\u1ecb l\u1ea1i th\u00f4ng tin. <\/p>\n<h3>2. N\u1ed9i dung do AI t\u1ea1o ra v\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n \u201cv\u00f4 h\u00ecnh\u201d <\/h3>\n<p> \u0110\u1ebfn n\u0103m 2023\u20132025, m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n: c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n t\u1ef1 do s\u1eed d\u1ee5ng AI \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o, \u0111\u00f4i khi v\u00f4 t\u00ecnh \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u0103n b\u1ea3n t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n tr\u1ef1c tuy\u1ebfn hi\u1ec7n c\u00f3. M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng, bao g\u1ed3m CNET, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i r\u00fat l\u1ea1i ho\u1eb7c s\u1eeda c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n do AI t\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ed7i th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n: n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4ng trung th\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 n\u1ed9i dung do m\u00e1y t\u1ea1o ra \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c ki\u1ec3m tra truy\u1ec1n th\u1ed1ng. <\/p>\n<h3>3. C\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ma vi\u1ebft <\/h3>\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong l\u0129nh v\u1ef1c h\u1ed3i k\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb, n\u01a1i c\u00e1c nh\u00e0 vi\u1ebft ma \u0111\u00f4i khi k\u1ebft h\u1ee3p t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1o bu\u1ed9c n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n cho cu\u1ed1n t\u1ef1 truy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1eb7c d\u00f9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1eb7ng l\u1ebd, nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y cho th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u1eabn \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ed5 ph\u1ea7n cao nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. <\/p>\n<h2> T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n l\u1ea1i \u0111\u1ea1o v\u0103n? <\/h2>\n<ul>\n<li> \u0110\u1ea1o v\u0103n trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch th\u01b0\u1eddng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb: <\/li>\n<li> \u00c1p l\u1ef1c ph\u1ea3i t\u1ea1o ra nhanh ch\u00f3ng <\/li>\n<li> Thi\u1ebfu th\u00f3i quen ph\u00e2n b\u1ed5 th\u00edch h\u1ee3p <\/li>\n<li> S\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c qu\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00e0o tr\u1ee3 l\u00fd nghi\u00ean c\u1ee9u ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ma <\/li>\n<li> Mong mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn ho\u1eb7c th\u00e0nh c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i <\/li>\n<\/ul>\n<p> Trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd. \u1ede nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t c\u1ea9n. Nh\u01b0ng h\u1eadu qu\u1ea3 h\u1ea7u nh\u01b0 lu\u00f4n nghi\u00eam tr\u1ecdng. <\/p>\n<h3> C\u00e1ch ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o v\u0103n <\/h3>\n<p> C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 nh\u00e0 b\u00e1o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch: <\/p>\n<ul>\n<li> S\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea1o v\u0103n nh\u01b0 <a href=\"\/plagiarism-checker\/\"> OriginalityReport <\/a>, Grammarly, Turnitin ho\u1eb7c Copyscape <\/li>\n<li> L\u01b0u gi\u1eef c\u00e1c ghi ch\u00fa v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn chi ti\u1ebft trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u <\/li>\n<li>Hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 lu\u1eadt b\u1ea3n quy\u1ec1n<\/li>\n<li> Th\u1ef1c h\u00e0nh th\u00f3i quen vi\u1ebft v\u00e0 minh b\u1ea1ch v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/li>\n<p> c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 cung c\u1ea5p \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u1ec1 ph\u00e2n b\u1ed5 v\u00e0 t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng. <\/p>\n<h2> B\u00e0i h\u1ecdc r\u1ed9ng h\u01a1n t\u1eeb c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng <\/h2>\n<p> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft b\u00e0i, trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i, d\u1ea1y ch\u00fang ta r\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u01b0\u1ee3c l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn. C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n; H\u1ecd l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n l\u00f2ng tin c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc. <\/p>\n<p><strong>B\u00e0i h\u1ecdc ch\u00ednh:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>T\u00ednh minh b\u1ea1ch x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00f2ng tin: Lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 ngu\u1ed3n t\u00edn d\u1ee5ng v\u00e0 ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng. <\/li>\n<li> T\u1ed1c \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c: Trong b\u00e1o ch\u00ed, \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1eddng th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c ph\u00edm t\u1eaft. <\/li>\n<li> C\u00f4ng ngh\u1ec7 l\u00e0 hai l\u01b0\u1ee1i: Trong khi m\u00e1y d\u00f2 \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n, AI \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng r\u1ee7i ro m\u1edbi. <\/li>\n<li> Danh ti\u1ebfng l\u00e0 mong manh: M\u1ed9t v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u01a1n l\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m lu m\u1edd nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 l\u00e0m vi\u1ec7c. <\/li>\n<\/ul>\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed so v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc: so s\u00e1nh <\/p>\n<p> N\u00f3 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc, v\u1edbi c\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 t\u1eeb c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y. <\/p>\n<table class=\"custom-table\">\n<tbody>\n<tr>\n<th>Aspect<\/th>\n<th>Journalism<\/th>\n<th>V\u0103n\/vi\u1ebft<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Thi\u00ean nhi\u00ean c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c<\/td>\n<td> B\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 ki\u1ec7n, s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn nh\u1eb1m th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00f4ng ch\u00fang. <\/td>\n<td> T\u1ea1o c\u00e2u chuy\u1ec7n, nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng g\u1ed1c \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a ho\u1eb7c ngh\u1ec7 thu\u1eadt. <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td> C\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u1ee7a \u0111\u1ea1o v\u0103n <\/td>\n<td> Sao ch\u00e9p c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn ho\u1eb7c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng kh\u00e1c, n\u00e2ng cao \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u00e2u chuy\u1ec7n, ch\u1ebf t\u1ea1o ho\u1eb7c t\u00e1i ch\u1ebf t\u00e0i li\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00edn d\u1ee5ng. <\/td>\n<td> Sao ch\u00e9p c\u1ed1t truy\u1ec7n, \u0111o\u1ea1n v\u0103n ho\u1eb7c m\u00f4 t\u1ea3 nh\u00e2n v\u1eadt t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c; \u201cS\u1ef1 vay m\u01b0\u1ee3n v\u00f4 th\u1ee9c\u201d ho\u1eb7c \u201cc\u1ea3m h\u1ee9ng qu\u00e1 m\u1ee9c.\u201d <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td> H\u1eadu qu\u1ea3 <\/td>\n<td> S\u1ef1 r\u00fat l\u1ea1i, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, sa th\u1ea3i, m\u1ea5t uy t\u00edn \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u1ea5n ph\u1ea9m. <\/td>\n<td> C\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n, danh ti\u1ebfng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, thu h\u1ed3i s\u00e1ch, m\u1ea5t c\u00e1c giao d\u1ecbch xu\u1ea5t b\u1ea3n. <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u1ed5i ti\u1ebfng <\/td>\n<td> &#8211; Jayson Blair (NYT, 2003) &#8211; nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t v\u00e0 n\u1ed9i dung \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\n<p> &#8211; Janet Cooke (Washington Post, 1981) &#8211; Pulitzer b\u1ecb thu h\u1ed3i v\u00ec c\u00e1c chi ti\u1ebft b\u1ecba \u0111\u1eb7t \/ m\u01b0\u1ee3n. <\/p>\n<p> &#8211; Fareed Zakaria (2012) &#8211; b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1c tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/td>\n<td> &#8211; Alex Haley (Roots) &#8211; V\u1ee5 ki\u1ec7n sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Harold Courlander\u2019s The African. <\/p>\n<p> &#8211; Kaavya Viswanathan (2006) &#8211; Cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u tay \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edb l\u1ea1i v\u00ec nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n \u0111\u1ea1o. <\/p>\n<p> &#8211; Helene Hegemann (Axolotl Roadkill, 2010) &#8211; \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p t\u1eeb m\u1ed9t blogger tr\u1ef1c tuy\u1ebfn. <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y <\/td>\n<td> &#8211; Benny Johnson (Buzzfeed, 2014) &#8211; h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\n<p> &#8211; B\u00e1o ch\u00ed do AI t\u1ea1o ra t\u1ea1i CNET (2023) &#8211; C\u00e1c kho\u1ea3n vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5 b\u1eb1ng m\u00e1y m\u00f3c. <\/td>\n<td> &#8211; H\u1ed3i k\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ma c\u00e1o bu\u1ed9c t\u1ed9i vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5 (n\u0103m 2020). <\/p>\n<p> &#8211; C\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn \u0111ang di\u1ec5n ra v\u1ec1 \u0111\u1ea1o v\u0103n do AI h\u1ed7 tr\u1ee3 trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0 ti\u1ec3u lu\u1eadn. <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td> B\u00e0i h\u1ecdc ch\u00ednh <\/td>\n<td> T\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng trong b\u00e1o c\u00e1o -Public Trust ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u00f3. <\/td>\n<td> T\u00ednh nguy\u00ean b\u1ea3n v\u00e0 t\u00edn d\u1ee5ng th\u00edch h\u1ee3p b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 tu\u1ed5i th\u1ecd ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2> Ch\u00ednh tr\u1ef1c l\u00e0 ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 <\/h2>\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ed7i k\u1ef9 thu\u1eadt, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 vi ph\u1ea1m l\u00f2ng tin. Cho d\u00f9 trong b\u00e1o ch\u00ed, ti\u1ec3u thuy\u1ebft hay b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o l\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1eadt quan tr\u1ecdng, v\u00e0 m\u1ed7i l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng. <\/p>\n<p> T\u1eeb s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a Jayson Blair t\u1ea1i New York Times tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a Kaavya Viswanathan, nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n. C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u00e1o ch\u00ed do AI t\u1ea1o ra v\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ea5t, n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n. <\/p>\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eeba l\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1eeba l\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc. Cho d\u00f9 b\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c th\u1eddi h\u1ea1n hay m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng, m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc v\u1eabn v\u01b0\u1ee3t th\u1eddi gian: t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ef1c l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a vi\u1ec7c k\u1ec3 chuy\u1ec7n. <\/p>\n","protected":false,"raw":"<h2> Scandal sao ch\u00e9p-d\u00e1n: C\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 cao c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1eeb kh\u00f4ng nguy\u00ean b\u1ea3n <\/h2>\r\n \r\n<p> Trong th\u1ebf gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t - \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t y\u00eau c\u1ea7u. Khi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u1ea1o v\u0103n, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0103n c\u1eafp l\u1eddi n\u00f3i; H\u1ecd l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n l\u00f2ng tin, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn danh ti\u1ebfng, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec5n ng\u00f4n c\u00f4ng khai. T\u1eeb nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n tin t\u1ee9c b\u1ecba \u0111\u1eb7t \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p, c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 l\u00e0m rung chuy\u1ec3n c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 nhau. <\/p>\r\n \r\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201ct\u1ed9i l\u1ed7i ch\u00ednh\u201d trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft s\u00e1ng t\u1ea1o. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1o v\u0103n h\u1ecdc thu\u1eadt, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111e d\u1ecda t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 l\u00f2ng tin c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang, h\u1ee7y ho\u1ea1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i h\u1ed3 s\u01a1 l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u0103n h\u00f3a. T\u1eeb b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u thuy\u1ebft b\u00e1n ch\u1ea1y nh\u1ea5t, nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00f3a nh\u00f2a tr\u00ean c\u1ea3 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 truy\u1ec1n th\u00f4ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. <\/p>\r\n \r\n<p> B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ea3 nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u1edbn nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t h\u1eadu qu\u1ea3, b\u00e0i h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n trong k\u1ec3 chuy\u1ec7n. <\/p>\r\n \r\n<p> Kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00e9t ti\u1ebfng nh\u1ea5t trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 v\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y ti\u1ebft l\u1ed9 tham v\u1ecdng, \u00e1p l\u1ef1c v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 t\u1ea1i sao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1ea3i tr\u00ecnh l\u1ea1i quan tr\u1ecdng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. <\/p>\r\n \r\n<h3> T\u1ea1i sao \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1ea1i quan tr\u1ecdng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft <\/h3>\r\n \r\n<p> Trong c\u1ea3 b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t, n\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m. C\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin trung th\u1ef1c, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, trong khi c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 ph\u1ea3i t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n g\u1ed1c ho\u1eb7c ghi nh\u1eadn ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ecd. Khi \u0111\u1ea1o v\u0103n x\u1ea3y ra, thi\u1ec7t h\u1ea1i r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc: <\/p>\r\n \r\n<ul> \r\n<li> M\u1ea5t uy t\u00edn: \u0110\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ea5t l\u00f2ng tin v\u00e0o nh\u00e0 b\u00e1o ho\u1eb7c nh\u00e0 v\u0103n. <\/li>\r\n \r\n<li> H\u1eadu qu\u1ea3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p: Vi\u1ec7c l\u00e0m, gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf. <\/li>\r\n \r\n<li> T\u00e1c h\u1ea1i v\u0103n h\u00f3a: \u0110\u1ea1o v\u0103n x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng ban \u0111\u1ea7u. <\/li>\r\n <\/ul>\r\n \r\n<p> B\u1edfi v\u00ec b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh d\u01b0 lu\u1eadn v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a, c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng khai cao, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn s\u00f4i n\u1ed5i v\u1ec1 s\u1ef1 trung th\u1ef1c, s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. <\/p>\r\n \r\n<h2> Nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed <\/h2>\r\n \r\n<h3> 1. Jayson Blair - V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i c\u1ee7a New York Times (2003) <\/h3>\r\n \r\n<p> M\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00e9t ti\u1ebfng nh\u1ea5t trong b\u00e1o ch\u00ed x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m 2003, khi Jayson Blair, m\u1ed9t ph\u00f3ng vi\u00ean \u0111ang n\u1ed5i t\u1ea1i New York Times, b\u1ecb b\u1eaft g\u1eb7p b\u1ecba \u0111\u1eb7t nh\u1eefng c\u00e2u tr\u00edch d\u1eabn, t\u1ea1o ra c\u00e1c chi ti\u1ebft v\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m kh\u00e1c. M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra n\u1ed9i b\u1ed9 \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 h\u01a1n 30 b\u00e0i b\u00e1o c\u00f3 h\u00e0nh vi vi ph\u1ea1m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nghi\u00eam tr\u1ecdng. Blair t\u1eeb ch\u1ee9c, v\u00e0 v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u00e0m rung chuy\u1ec3n uy t\u00edn c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i. N\u00f3 c\u0169ng bu\u1ed9c t\u1edd b\u00e1o ph\u1ea3i \u0111\u1ea1i tu c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng bi\u00ean t\u1eadp c\u1ee7a m\u00ecnh, bao g\u1ed3m c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac ki\u1ec3m tra th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Jayson Blair, m\u1ed9t ph\u00f3ng vi\u00ean tr\u1ebb c\u1ee7a The New York Times, b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o. Anh \u1ea5y \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn, ph\u00e1t minh ra c\u00e1c c\u1ea3nh v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o t\u1eeb nh\u1eefng n\u01a1i anh \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u0103m. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd Times m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201cs\u1ef1 ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u00f2ng tin s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ea5p trong l\u1ecbch s\u1eed 152 n\u0103m c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o\u201d. H\u00e0nh vi sai tr\u00e1i c\u1ee7a Blair \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c bi\u00ean t\u1eadp vi\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u Howell Raines v\u00e0 Gerald Boyd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u00f2a so\u1ea1n. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Ngay c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 uy t\u00edn c\u0169ng d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c y\u1ebfu. <\/p>\r\n \r\n<h3>2. Fareed Zakaria (T\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn ng\u00f4i sao) - Tranh c\u00e3i v\u1ec1 th\u1eddi gian v\u00e0 chuy\u00ean m\u1ee5c CNN (2012) <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 2012, nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn n\u1ed5i ti\u1ebfng Fareed Zakaria ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1o bu\u1ed9c sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Time Chuy\u00ean m\u1ee5c t\u1eeb t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Jill Lepore tr\u00ean t\u1edd New Yorker. Zakaria th\u1eeba nh\u1eadn sai l\u1ea7m v\u00e0 b\u1ecb Time v\u00e0 CNN \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn. M\u1eb7c d\u00f9 anh \u1ea5y quay tr\u1edf l\u1ea1i n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, cu\u1ed9c tranh c\u00e3i \u0111\u00e3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh c\u00e1ch ngay c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh tr\u1ecdng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f9n b\u01b0\u1edbc. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Zakaria, m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh tr\u1ecdng, \u0111\u00e3 b\u1ecb Jill Lepore bu\u1ed9c t\u1ed9i n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a New Yorker trong chuy\u00ean m\u1ee5c c\u1ee7a m\u00ecnh cho Time. Anh \u1ea5y th\u1eeba nh\u1eadn sai l\u1ea7m v\u00e0 xin l\u1ed7i. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> M\u1eb7c d\u00f9 Zakaria \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn, nh\u01b0ng c\u1ea3 Time v\u00e0 CNN \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c h\u1ed3i anh ta sau khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u1ed9i b\u1ed9. V\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ea9u th\u1ea3 v\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n cao c\u1ea5p ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1ea5t hi\u1ec7u l\u1ef1c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecfng danh ti\u1ebfng c\u1ee7a h\u1ecd. <\/p>\r\n \r\n<h3>3. Maureen Dowd - Sao ch\u00e9p t\u1eeb Josh Marshall (2009) <\/h3>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Gi\u1ea3i Pulitzer - Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch chuy\u00ean m\u1ee5c chi\u1ebfn th\u1eafng Maureen Dowd b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i sao ch\u00e9p m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb blogger Josh Marshall m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y Chuy\u00ean m\u1ee5c Th\u1eddi b\u00e1o New York. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Dowd tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tai n\u1ea1n - c\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u n\u00f3i t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n v\u00e0 qu\u00ean tr\u00edch d\u1eabn ngu\u1ed3n tin. V\u1ee5 vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1eefng r\u1ee7i ro c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a t\u00edn d\u1ee5ng th\u00edch h\u1ee3p, ngay c\u1ea3 trong c\u00e1c ph\u1ea7n quan \u0111i\u1ec3m. <\/p>\r\n \r\n<h3>4. Johann Hari - The Independent\u2019s Interview Fabrications (2011) <\/h3>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Hari, m\u1ed9t chuy\u00ean m\u1ee5c c\u1ee7a The Independent, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u00e8n c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n kh\u00e1c v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n, l\u00e0m cho n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho anh ta. Anh ta c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng b\u00fat danh \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Hari tr\u1ea3 l\u1ea1i gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Orwell c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 r\u1eddi t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0110\u1ed9c l\u1eadp. V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1eb7t ra c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ednh minh b\u1ea1ch c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a vi\u1ec7c ghi nh\u1eadn tr\u00edch d\u1eabn. <\/p>\r\n \r\n<h3>5. Janet Cooke - V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Pulitzer <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 1981, The Washington Post xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u00e0i b\u00e1o \u201cJimmy\u2019s World\u201d c\u1ee7a Janet Cooke, k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nghi\u1ec7n heroin t\u00e1m tu\u1ed5i. C\u00e2u chuy\u1ec7n h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Pulitzer cho c\u00f4 \u1ea5y v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft truy\u1ec7n. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1edbm ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng Jimmy ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t v\u1ec1 m\u1eb7t k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n, Cooke c\u0169ng d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u00e1c chi ti\u1ebft t\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed5 th\u00edch h\u1ee3p. Sau khi b\u1ecb l\u1ed9, c\u00f4 \u1ea5y t\u1eeb ch\u1ee9c, v\u00e0 Pulitzer c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb thu h\u1ed3i. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> \u00c1p l\u1ef1c t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1ea7y k\u1ecbch t\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o h\u01b0\u1edbng t\u1edbi c\u1ea3 \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t. <\/p>\r\n \r\n<h3>6. Benny Johnson - Ng\u00f4i sao \u0111ang l\u00ean c\u1ee7a Buzzfeed, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 2014, Benny Johnson, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng t\u1ea1o n\u1ed9i dung lan truy\u1ec1n cho BuzzFeed, b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n nh\u01b0 New York Times v\u00e0 Wikipedia trong h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o. Buzzfeed nhanh ch\u00f3ng sa th\u1ea3i anh ta v\u00e0 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng ch\u1ec9nh s\u1eeda c\u00f4ng khai. Johnson sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh trong l\u0129nh v\u1ef1c truy\u1ec1n th\u00f4ng ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u01b0ng v\u1ee5 vi\u1ec7c v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u1ea1o v\u0103n d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u01a1n v\u00e0 d\u1ec5 b\u1eaft h\u01a1n. <\/p>\r\n \r\n<h2> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch: Khi ti\u1ec3u thuy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nguy\u00ean b\u1ea3n <\/h2>\r\n \r\n<h3> 1. Kaavya Viswanathan - \u201cOpal Mehta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o\u2026\u201d (2006) <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 2006, sinh vi\u00ean Harvard Kaavya Viswanathan \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y, How Opal Mehta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4n, tr\u1edf n\u00ean hoang d\u00e3, v\u00e0 C\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Ngay sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 nh\u1eadn th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng n\u1ed5i b\u1eadt gi\u1eefa t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00f4 v\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Megan McCafferty v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u1ebb tu\u1ed5i kh\u00e1c. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1edb l\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Viswanathan \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi n\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Viswanathan, m\u1ed9t sinh vi\u00ean Harvard, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tr\u1ebb tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ch\u1ee9a h\u00e0ng t\u00e1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p t\u1eeb s\u00e1ch c\u1ee7a Megan McCafferty v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y, Little, Brown, \u0111\u00e3 r\u00fat cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u1ecfi k\u1ec7 v\u00e0 h\u1ee7y h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y. V\u1ee5 vi\u1ec7c tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft ma, gi\u00e1m s\u00e1t bi\u00ean t\u1eadp v\u00e0 \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a th\u00e0nh c\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Vi\u1ec7c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00f3 v\u1ebb t\u00e2ng b\u1ed1c, nh\u01b0ng khi xu\u1ea5t b\u1ea3n, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac s\u1ef1 nghi\u1ec7p ch\u1ec9 sau m\u1ed9t \u0111\u00eam. <\/p>\r\n \r\n<h3>2. Doris Kearns Goodwin - C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1ecbch s\u1eed d\u01b0\u1edbi l\u1eeda (2002) <\/h3>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Pulitzer b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u1ea1o v\u0103n trong cu\u1ed1n s\u00e1ch The Fitzgeralds v\u00e0 The Kennedys. C\u00f4 \u1ea5y \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc kh\u00e1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00edch d\u1eabn th\u00edch h\u1ee3p. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Goodwin th\u1eeba nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1edbi t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1ed1c. C\u00f4 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c kh\u1ecfi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Newshour v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng nghi\u00eam ng\u1eb7t trong phi h\u01b0 c\u1ea5u. <\/p>\r\n \r\n<h3>3. Alex Haley - \u201cRoots\u201d v\u00e0 l\u1eddi bu\u1ed9c t\u1ed9i sao ch\u00e9p (1978) <\/h3>\r\n \r\n<p> Alex Haley\u2019s Pulitzer cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Roots (1976) \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1c v\u0103n h\u00f3a. Nh\u01b0ng ngay sau \u0111\u00f3, Haley b\u1ecb Harold Courlander ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng Haley \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n trong cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft The African c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u1ee5 ki\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft ngo\u00e0i t\u00f2a \u00e1n, v\u1edbi vi\u1ec7c Haley th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ea7n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a anh ta \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cv\u00f4 th\u1ee9c\u201d. V\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i b\u00f3ng cho nh\u1eefng g\u00ec kh\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> \u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Haley \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Harold Courlander\u2019s The African. Courlander b\u1ecb ki\u1ec7n v\u00ec vi ph\u1ea1m b\u1ea3n quy\u1ec1n. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Haley gi\u1ea3i quy\u1ebft ra t\u00f2a, v\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 Roots v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a v\u0103n h\u00f3a, nh\u01b0ng v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 ph\u1ee7 b\u00f3ng l\u00ean t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3. N\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u0103n h\u1ecdc cao c\u1ea5p nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> Ngay c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn th\u1eeba nh\u1eadn nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c. <\/p>\r\n \r\n<h3>4. Q.R. Markham - Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111i\u1ec7p vi\u00ean Scandal (2011) <\/h3>\r\n \r\n<p> <strong> Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: <\/strong> Ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111i\u1ec7p vi\u00ean \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a Markham Assassin of Secrets \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n \u0111\u1ea1o v\u0103n t\u1eeb nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n, bao g\u1ed3m ti\u1ec3u thuy\u1ebft Robert Ludlum v\u00e0 James Bond. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> T\u00e1c \u0111\u1ed9ng: <\/strong> Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 b\u1ecb thu h\u1ed3i v\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ea5m d\u1ee9t. V\u1ee5 vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt c\u00e1ch ngay c\u1ea3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft th\u1ec3 lo\u1ea1i c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a h\u00e0nh vi tr\u1ed9m c\u1eafp tr\u00ed tu\u1ec7. <\/p>\r\n \r\n<h3>5. Helene Hegemann - Axolotl Roadkill <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 2010, ti\u1ec3u thuy\u1ebft Axolotl Roadkill c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Helene Hegemann \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hoan ngh\u00eanh c\u1ee7a gi\u1edbi ph\u00ea b\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng c\u00f4 \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb m\u1ed9t blogger \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. Thay v\u00ec ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111\u1ea1o v\u0103n, Hegemann l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng \u201ckh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c\u201d, l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean m\u1ed9t cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn tri\u1ebft h\u1ecdc trong gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc. Cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1eabn th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng danh ti\u1ebfng c\u1ee7a c\u00f4 \u1ea5y v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra: <\/strong> C\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u0103n h\u00f3a v\u1ec1 t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o cho th\u1ea5y \u0111\u1ea1o v\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i. <\/p>\r\n \r\n<h3>6. Stig S\u00e6terbakken - Tranh c\u00e3i v\u0103n h\u1ecdc Na Uy <\/h3>\r\n \r\n<p> N\u0103m 2002, nh\u00e0 v\u0103n Na Uy Stig S\u00e6terbakken th\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u00e3 n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c cho cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft Siamesisk c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong khi anh ta tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd li\u00ean v\u0103n b\u1ea3n, c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh bu\u1ed9c t\u1ed9i anh ta l\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean t\u1ee5c v\u1ec1 nh\u1eefng ranh gi\u1edbi m\u1edd \u1ea3o gi\u1eefa c\u1ea3m h\u1ee9ng, s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh v\u00e0 h\u00e0nh vi tr\u1ed9m c\u1eafp trong v\u0103n h\u1ecdc. <\/p>\r\n \r\n<p> <strong> B\u00e0i h\u1ecdc kinh nghi\u1ec7m: <\/strong> Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00e2n b\u1eb1ng s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o v\u1edbi s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng s\u1edf h\u1eefu tr\u00ed tu\u1ec7. <\/p>\r\n \r\n<h2> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n g\u1ea7n \u0111\u00e2y trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft th\u01b0 <\/h2>\r\n \r\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n ti\u1ebfp t\u1ee5c xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong nh\u1eefng n\u0103m 2020, ch\u1ee9ng minh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f2n l\u00e2u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft. <\/p>\r\n \r\n<h3>1. Andrew Kaczynski c\u1ee7a CNN v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 trong qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a Buzzfeed <\/h3>\r\n \r\n<p> Trong k\u1ef7 nguy\u00ean b\u00e1o ch\u00ed k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 c\u00f3 nh\u1ecbp \u0111\u1ed9 nhanh, nh\u1eefng c\u00e1o bu\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i Andrew Kaczynski c\u1ee7a CNN v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00e1c c\u1ee7a Buzzfeed \u0111\u00e3 kh\u01a1i l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5. Trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ea9u th\u1ea3 h\u01a1n l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ea1o v\u0103n, ch\u00fang ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o m\u1ecfng trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh v\u1ecb l\u1ea1i th\u00f4ng tin. <\/p>\r\n \r\n<h3>2. N\u1ed9i dung do AI t\u1ea1o ra v\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n \u201cv\u00f4 h\u00ecnh\u201d <\/h3>\r\n \r\n<p> \u0110\u1ebfn n\u0103m 2023\u20132025, m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n: c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n t\u1ef1 do s\u1eed d\u1ee5ng AI \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o, \u0111\u00f4i khi v\u00f4 t\u00ecnh \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u0103n b\u1ea3n t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n tr\u1ef1c tuy\u1ebfn hi\u1ec7n c\u00f3. M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng, bao g\u1ed3m CNET, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i r\u00fat l\u1ea1i ho\u1eb7c s\u1eeda c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n do AI t\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ed7i th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n: n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4ng trung th\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 n\u1ed9i dung do m\u00e1y t\u1ea1o ra \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c ki\u1ec3m tra truy\u1ec1n th\u1ed1ng. <\/p>\r\n \r\n<h3>3. C\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ma vi\u1ebft <\/h3>\r\n \r\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong l\u0129nh v\u1ef1c h\u1ed3i k\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb, n\u01a1i c\u00e1c nh\u00e0 vi\u1ebft ma \u0111\u00f4i khi k\u1ebft h\u1ee3p t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1o bu\u1ed9c n\u00e2ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n cho cu\u1ed1n t\u1ef1 truy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1eb7c d\u00f9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1eb7ng l\u1ebd, nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y cho th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u1eabn \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ed5 ph\u1ea7n cao nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. <\/p>\r\n \r\n<h2> T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n l\u1ea1i \u0111\u1ea1o v\u0103n? <\/h2>\r\n \r\n<ul> \r\n<li> \u0110\u1ea1o v\u0103n trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch th\u01b0\u1eddng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb: <\/li>\r\n \r\n<li> \u00c1p l\u1ef1c ph\u1ea3i t\u1ea1o ra nhanh ch\u00f3ng <\/li>\r\n \r\n<li> Thi\u1ebfu th\u00f3i quen ph\u00e2n b\u1ed5 th\u00edch h\u1ee3p <\/li>\r\n \r\n<li> S\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c qu\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00e0o tr\u1ee3 l\u00fd nghi\u00ean c\u1ee9u ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ma <\/li>\r\n \r\n<li> Mong mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn ho\u1eb7c th\u00e0nh c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i <\/li>\r\n <\/ul>\r\n \r\n<p> Trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd. \u1ede nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t c\u1ea9n. Nh\u01b0ng h\u1eadu qu\u1ea3 h\u1ea7u nh\u01b0 lu\u00f4n nghi\u00eam tr\u1ecdng. <\/p>\r\n \r\n<h3> C\u00e1ch ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o v\u0103n <\/h3>\r\n \r\n<p> C\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 nh\u00e0 b\u00e1o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch: <\/p>\r\n \r\n<ul> \r\n<li> S\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea1o v\u0103n nh\u01b0 <a href=\"\/plagiarism-checker\/\"> OriginalityReport <\/a>, Grammarly, Turnitin ho\u1eb7c Copyscape <\/li>\r\n \r\n<li> L\u01b0u gi\u1eef c\u00e1c ghi ch\u00fa v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn chi ti\u1ebft trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u <\/li>\r\n \r\n<li>Hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 lu\u1eadt b\u1ea3n quy\u1ec1n<\/li>\r\n \r\n<li> Th\u1ef1c h\u00e0nh th\u00f3i quen vi\u1ebft v\u00e0 minh b\u1ea1ch v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/li>\r\n c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 cung c\u1ea5p \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u1ec1 ph\u00e2n b\u1ed5 v\u00e0 t\u00ecm ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng. <\/p>\r\n \r\n<h2> B\u00e0i h\u1ecdc r\u1ed9ng h\u01a1n t\u1eeb c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng <\/h2>\r\n \r\n<p> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft b\u00e0i, trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i, d\u1ea1y ch\u00fang ta r\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u01b0\u1ee3c l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn. C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n; H\u1ecd l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n l\u00f2ng tin c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc. <\/p>\r\n \r\n<p><strong>B\u00e0i h\u1ecdc ch\u00ednh:<\/strong><\/p>\r\n\r\n<ul>\r\n<li>T\u00ednh minh b\u1ea1ch x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00f2ng tin: Lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 ngu\u1ed3n t\u00edn d\u1ee5ng v\u00e0 ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng. <\/li>\r\n \r\n<li> T\u1ed1c \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c: Trong b\u00e1o ch\u00ed, \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1eddng th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c ph\u00edm t\u1eaft. <\/li>\r\n \r\n<li> C\u00f4ng ngh\u1ec7 l\u00e0 hai l\u01b0\u1ee1i: Trong khi m\u00e1y d\u00f2 \u0111\u1ea1o v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n, AI \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng r\u1ee7i ro m\u1edbi. <\/li>\r\n \r\n<li> Danh ti\u1ebfng l\u00e0 mong manh: M\u1ed9t v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u01a1n l\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m lu m\u1edd nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 l\u00e0m vi\u1ec7c. <\/li>\r\n <\/ul>\r\n \r\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed so v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc: so s\u00e1nh <\/p>\r\n \r\n<p> N\u00f3 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc, v\u1edbi c\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 t\u1eeb c\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y. <\/p>\r\n \r\n<table class=\"custom-table\"> <tbody> \r\n<tr> \r\n<th>Aspect<\/th>\r\n\r\n<th>Journalism<\/th>\r\n\r\n<th>V\u0103n\/vi\u1ebft<\/th>\r\n<\/tr>\r\n\r\n<tr>\r\n<td>Thi\u00ean nhi\u00ean c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c<\/td>\r\n \r\n<td> B\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 ki\u1ec7n, s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn nh\u1eb1m th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00f4ng ch\u00fang. <\/td>\r\n \r\n<td> T\u1ea1o c\u00e2u chuy\u1ec7n, nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng g\u1ed1c \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a ho\u1eb7c ngh\u1ec7 thu\u1eadt. <\/td>\r\n <\/tr>\r\n \r\n<tr> \r\n<td> C\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u1ee7a \u0111\u1ea1o v\u0103n <\/td>\r\n \r\n<td> Sao ch\u00e9p c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn ho\u1eb7c \u0111o\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng kh\u00e1c, n\u00e2ng cao \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u00e2u chuy\u1ec7n, ch\u1ebf t\u1ea1o ho\u1eb7c t\u00e1i ch\u1ebf t\u00e0i li\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00edn d\u1ee5ng. <\/td>\r\n \r\n<td> Sao ch\u00e9p c\u1ed1t truy\u1ec7n, \u0111o\u1ea1n v\u0103n ho\u1eb7c m\u00f4 t\u1ea3 nh\u00e2n v\u1eadt t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c; \u201cS\u1ef1 vay m\u01b0\u1ee3n v\u00f4 th\u1ee9c\u201d ho\u1eb7c \u201cc\u1ea3m h\u1ee9ng qu\u00e1 m\u1ee9c.\u201d <\/td>\r\n <\/tr>\r\n \r\n<tr> \r\n<td> H\u1eadu qu\u1ea3 <\/td>\r\n \r\n<td> S\u1ef1 r\u00fat l\u1ea1i, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, sa th\u1ea3i, m\u1ea5t uy t\u00edn \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u1ea5n ph\u1ea9m. <\/td>\r\n \r\n<td> C\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n, danh ti\u1ebfng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, thu h\u1ed3i s\u00e1ch, m\u1ea5t c\u00e1c giao d\u1ecbch xu\u1ea5t b\u1ea3n. <\/td>\r\n <\/tr>\r\n \r\n<tr> \r\n<td> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u1ed5i ti\u1ebfng <\/td>\r\n \r\n<td> - Jayson Blair (NYT, 2003) - nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t v\u00e0 n\u1ed9i dung \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\r\n \r\n<p> - Janet Cooke (Washington Post, 1981) - Pulitzer b\u1ecb thu h\u1ed3i v\u00ec c\u00e1c chi ti\u1ebft b\u1ecba \u0111\u1eb7t \/ m\u01b0\u1ee3n. <\/p>\r\n \r\n<p> - Fareed Zakaria (2012) - b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1c tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/td>\r\n \r\n<td> - Alex Haley (Roots) - V\u1ee5 ki\u1ec7n sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Harold Courlander\u2019s The African. <\/p>\r\n \r\n<p> - Kaavya Viswanathan (2006) - Cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1ea7u tay \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edb l\u1ea1i v\u00ec nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n \u0111\u1ea1o. <\/p>\r\n \r\n<p> - Helene Hegemann (Axolotl Roadkill, 2010) - \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p t\u1eeb m\u1ed9t blogger tr\u1ef1c tuy\u1ebfn. <\/td>\r\n <\/tr>\r\n \r\n<tr> \r\n<td> C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y <\/td>\r\n \r\n<td> - Benny Johnson (Buzzfeed, 2014) - h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u1ea1o v\u0103n. <\/p>\r\n \r\n<p> - B\u00e1o ch\u00ed do AI t\u1ea1o ra t\u1ea1i CNET (2023) - C\u00e1c kho\u1ea3n vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5 b\u1eb1ng m\u00e1y m\u00f3c. <\/td>\r\n \r\n<td> - H\u1ed3i k\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ma c\u00e1o bu\u1ed9c t\u1ed9i vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5 (n\u0103m 2020). <\/p>\r\n \r\n<p> - C\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn \u0111ang di\u1ec5n ra v\u1ec1 \u0111\u1ea1o v\u0103n do AI h\u1ed7 tr\u1ee3 trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0 ti\u1ec3u lu\u1eadn. <\/td>\r\n <\/tr>\r\n \r\n<tr> \r\n<td> B\u00e0i h\u1ecdc ch\u00ednh <\/td>\r\n \r\n<td> T\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng trong b\u00e1o c\u00e1o -Public Trust ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u00f3. <\/td>\r\n \r\n<td> T\u00ednh nguy\u00ean b\u1ea3n v\u00e0 t\u00edn d\u1ee5ng th\u00edch h\u1ee3p b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 tu\u1ed5i th\u1ecd ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. <\/td>\r\n <\/tr>\r\n <\/tbody> <\/table>\r\n \r\n<h2> Ch\u00ednh tr\u1ef1c l\u00e0 ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 <\/h2>\r\n \r\n<p> \u0110\u1ea1o v\u0103n kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ed7i k\u1ef9 thu\u1eadt, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 vi ph\u1ea1m l\u00f2ng tin. Cho d\u00f9 trong b\u00e1o ch\u00ed, ti\u1ec3u thuy\u1ebft hay b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o l\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1eadt quan tr\u1ecdng, v\u00e0 m\u1ed7i l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng. <\/p>\r\n \r\n<p> T\u1eeb s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a Jayson Blair t\u1ea1i New York Times tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a Kaavya Viswanathan, nh\u1eefng v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i \u0111\u1ea1o v\u0103n nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n. C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u00e1o ch\u00ed do AI t\u1ea1o ra v\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u0103n k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ea5t, n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n. <\/p>\r\n \r\n<p> C\u00e1c v\u1ee5 b\u00ea b\u1ed1i l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eeba l\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1eeba l\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc. Cho d\u00f9 b\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c th\u1eddi h\u1ea1n hay m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng, m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc v\u1eabn v\u01b0\u1ee3t th\u1eddi gian: t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ef1c l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a vi\u1ec7c k\u1ec3 chuy\u1ec7n. <\/p>"},"excerpt":{"rendered":"Scandal sao ch\u00e9p-d\u00e1n: C\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 cao c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1eeb kh\u00f4ng nguy\u00ean b\u1ea3n Trong th\u1ebf gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch, t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t &#8211; \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t y\u00eau c\u1ea7u. Khi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u1ea1o v\u0103n, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0103n c\u1eafp l\u1eddi n\u00f3i; H\u1ecd l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n l\u00f2ng [&hellip;]","protected":false,"raw":""},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_aioseo_title":"C\u00e1c v\u1ee5 \u0111\u1ea1o v\u0103n trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1ch","_aioseo_description":"Kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1o v\u0103n ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong b\u00e1o ch\u00ed v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n, nguy\u00ean nh\u00e2n v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang. Gi\u1ea3i ph\u00e1p gi\u00fap duy tr\u00ec t\u00ednh chuy\u00ean nghi\u1ec7p trong s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u1ed9i dung.","_locale":"vi","_original_post":"https:\/\/originalityreport.com\/?p=1305","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2299","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-academic-writing","vi"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2986,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions\/2986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/originalityreport.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}